GoGreen Programı, L‑Cysteine ile Gümüş Konservasyonunda Çevreci Çözüm Sunuyor
EU Horizon Europe tarafından 3,27 milyon € desteklenen GoGreen programı, L‑cysteine bazlı gümüş temizleme yöntemi geliştirdi. Rijksmuseum’da 1906 tarihli Tiffany tabağına uygulanan bu yöntem, toksisiteyi ve enerji tüketimini azaltarak Avrupa Yeşil Anlaşması hedefleriyle uyum sağladı.
GoGreen, resmi adıyla “Green Strategies to Conserve the Past and Preserve the Future of Cultural Heritage”, dört yıl süren ve Eylül 2022’de sona eren bir araştırma programıdır. Horizon Europe çerçevesinde 3,27 milyon € hibe alarak Hollanda, İtalya, Fransa, Birleşik Krallık, Norveç, Polonya ve İsviçre’den 13 kurumun iş birliğini yürütmüştür. Programın amacı, koruma pratiğini Avrupa Yeşil Anlaşması’nın 2050 iklim nötrlüğü hedefiyle hizalamaktır.
Rijksmuseum’da 1906 tarihli bir Tiffany gümüş tabağı, kalın siyah gümüş sülfür tabakaları ve kabartmalı kenarları nedeniyle geleneksel kireç taşı (kalsiyum karbonat) temizliğiyle zorlanıyordu. Konservatörler Joosje van Bennekom ve Ellen van Bork, bu yöntemin yüzeyde beyaz kalıntı bırakabileceğini ve yoğun fiziksel çaba gerektirdiğini belirtti. Asitli tiyourea (silver dip) gibi kimyasal çözümler ise bakırın aşırı çözülmesi ve toksik etkileri nedeniyle tercih edilmedi.
Post‑doktora araştırmacısı Qing Wu, İsviçre’nin Neuchâtel kentindeki Haute École Arc Conservation‑restauration’da geliştirdiği L‑cysteine bazlı çözeltinin daha az agresif olduğunu gösterdi. İlk olarak maketlerde, ardından modern gümüş nesnelerde test edilen yöntem, Rijksmuseum’da Tiffany tabağına iki aşamalı olarak uygulandı; ilk aşamada daldırma, ikinci aşamada jel formunda kullanıldı. Konservatörler, bu yöntemin yüzeyi tonlamaya izin verdiğini ve derin süslemelerde hafif kararma bırakılarak kontrast sağlandığını vurguladı.
GoGreen ayrıca enerji verimli iklim kontrol sistemleri ve toksik olmayan malzemeler üzerine sekiz çalışma paketi oluşturdu. Edith Joseph, projenin disiplinlerarası yapısının malzeme bilimi, çevre bilimi ve müze yönetimini birleştirerek sektörde sürdürülebilir uygulamaları teşvik ettiğini belirtti. Programın sona ermesinin ardından katılımcılar, elde edilen bulguları web sitesi, akademik yayınlar ve atölye çalışmalarıyla paylaşarak gelecekteki araştırma ve uygulamalara temel oluşturmayı planlıyor.
