Maya Anıtlarının Taşınması Hukuki Mücadeleyle Karşılaşıyor: INAH’a 26 Yetkili Dava Açıldı

Maya Tren, Aralık 2023’te hizmete giren 1.554 km uzunluğundaki bir demiryolu projesi olup, Yucatán Yarımadası’nın yoğun arkeolojik bölgesinden geçiyor. Proje kapsamında, Chetumal’da bulunan Balam Tun Hafıza Parkı, inşaat nedeniyle etkilenen alanlardan 47 Maya yapısını milimetre hassasiyetle taşımayı ve korumayı amaçladı; park dört hektarlık bir alanda 12‑47 arası yapıyı barındırıyor.

Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü (INAH), 26 INAH yetkilisine, yapıları yok etmek ve arkeolojik mirası sahte bir şekilde yeniden inşa etmekle suçlayarak yasal süreç başlattı. Dava, eski INAH direktörü Diego Prieto ve Maya Tren’in arkeolojik koruma koordinatörü Manuel Pérez Rivas gibi isimleri içeriyor; ayrıca birleşik bir komisyonun 700 sayfalık delil dosyası sunuldu.

INAH ve Pérez, taşımayı 1972 tarihli Miras Yasası ve UNESCO’nun 1969 Paris Tavsiyesi çerçevesinde, sahada korumanın mümkün olmadığı gerekçesiyle savunuyor. Her bir taş, Lidar ve fotogrametri ile belgelenip coğrafi konumları kaydedildi; ardından anastiloz yöntemiyle yeniden birleştirildi ve bilimsel kanıtların korunması hedeflendi.

INAH araştırmacı sendikası SNPICD‑INAH’dan Jesús E. Sánchez, yapılan incelemede taşların sadece cephe taşlarının alınıp yeni çekirdekler üzerine yerleştirildiğini, orijinal yapıların büyük ölçüde yok edildiğini belirtti. Bu durum, “mirasa sahtecilik” olarak nitelendirildi ve Abu Simbel örneğiyle karşılaştırılarak gelecekteki altyapı projelerinde benzer bir öncül oluşturma riski vurgulandı.

Dava hâlâ devam ediyor; savunma ekibi yasalara uygun hareket ettiklerini ve teknik raporları sunacaklarını belirtiyor. Savunucular, K’awiil Hafıza Parkı gibi diğer projelerle ilgili yeni hukuki adımlar atmayı planlıyor. Balam Tun Hafıza Parkı’nın resmi açılış tarihi henüz açıklanmadı.