Polonya’nın Yeni Arkeolojik Eser Arama Yasası 1 Ocak 2027’de Yürürlüğe Giriyor
Polonya, 1 Ocak 2027 itibarıyla arkeolojik eser aramayı mobil uygulama üzerinden kaydetmeyi zorunlu kılan, 25 katına kadar ödül ve sıkı bölge kısıtlamaları içeren yeni bir yasa yürürlüğe koyuyor.
Polonya Parlamentosu, 13 Temmuz 2023 tarihinde kabul ettiği ve başlangıçta 1 Mayıs 2024'te yürürlüğe girmesi planlanan Anıtların Korunması ve Kültürel Mirasın Korunması Hakkındaki Değiştirilmiş Kanun'u, bir dizi erteleme sonrasında 1 Ocak 2027'de yürürlüğe koydu.
Yeni düzenleme, 18 yaş ve üzerindeki kişilerin metal dedektörleri gibi teknik ekipmanlarla gömülü veya terk edilmiş taşınabilir eserleri aramasına izin verir; ancak aramaya başlamadan önce, mülk sahibinin ve mevcut hak sahibinin onayıyla, Kültür ve Miras Koruma Bakanlığı'nın sağladığı mobil uygulama üzerinden kimlik, zaman, coğrafi kapsam ve sorumluluk beyanı içeren bir kayıt bildiriminde bulunmaları gerekir.
Kayıt onaylandığında arama yasal hale gelir, fakat yasaklı alanlar arasında tescilli anıtlar, dünya mirası bölgeleri, kültür parkları ve mezarlıklar gibi 10 metre çevresi bulunur; bu bölgelerde arama, ayrı bir izin mekanizması olmaksızın mümkün değildir.
Kanun, olağanüstü tarihi, sanatsal veya bilimsel değere sahip bulunan eserler için, bir önceki yılın ortalama aylık maaşının 25 katına kadar, istisnai durumlarda ise 30 kata kadar para ödülü öngörür; ödül devlet bütçesinden karşılanır ve eserler Polonya Devlet Hazinesi'ne ait olur.
Kültür Bakanlığı, ilk yıl için ödül ödemelerinin 3,25 milyar zlotyi, koruma ve arşivleme maliyetlerinin ise 3 milyar zlotyi aşmayacağını, toplam maliyetin ise yaklaşık 6,25 milyar zloty olacağını tahmin ediyor; uzmanlar ise yanlış beyan riskinin ve keşiflerin bilimsel bağlamının korunmasının denetim zorluğu taşıdığını belirtiyor.
