Hilma af Klint, Lee Krasner ve Diğer Öncü Kadın Soyut Sanatçılar
Soyut sanat tarihinin erkek odaklı anlatımına karşı, Hilma af Klint, Lee Krasner, Gillian Ayres, Helen Frankenthaler ve Tomma Abts gibi öncü kadınların farklı yaklaşımları ve uluslararası sergileri inceleniyor.
Soyut sanatın erken dönemleri genellikle Kandinsky, Malevich ve Mondrian gibi isimlerle anılsa da, bu akımın en cesur ve özgün örneklerinden bazıları uzun yıllar gölgede kalmış kadın sanatçılara aittir. Makalede beş sanatçı, Hilma af Klint’ten Tomma Abts’e uzanan bir çizgide, renk, biçim ve yüzeyin kendi başına ifade aracı olduğu bir yaklaşım benimsemiştir.
Hilma af Klint (1862–1944), Stockholm doğumludur; 1882‑87 yılları arasında Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi’nden dereceyle mezun olmuştur. 1896’da dört kadın arkadaşıyla kurduğu De Fem grubunda otomatik yazı ve çizim denemeleri yapmış, 1906’da “The Paintings for the Temple” adlı seriyle 193 eser üretmiştir. Eserleri 1986’da Los Angeles’te “The Spiritual in Art” sergisiyle, 2013’de Moderna Museet retrospektifi ve 2018‑19’da Guggenheim sergisiyle uluslararası alanda tanınmıştır.
Lee Krasner (1908–1984), Brooklyn’de doğmuş, Cooper Union, Art Students League ve National Academy of Design’da eğitim almıştır. 1930’larda federal sanat projelerinde çalışmış, Hans Hofmann’ın okulunda modernist resim anlayışını derinleştirmiştir. 1941’de Jackson Pollock ile tanışıp 1945’de evlenmiştir; “Little Images” serisi, 1950’lerde kolaj çalışmaları ve “Night Journeys” serisiyle stilini sürekli yenilemiştir. 1957’de “The Seasons” adlı beş metreyi aşan tablo MoMA’da retrospektif olarak sergilenmiştir.
Gillian Ayres (1930–2018), Camberwell School of Art’a 16 yaşında girmiş, 1950’lerde Britanya’da soyutlamaya yönelmiştir. Büyük yüzeylerde boya dökme ve sıçratma teknikleriyle kendi dilini oluşturmuş, 1956’da Londra’daki Gallery One’da ilk kişisel sergisini açmış, 1960’da “Situation” sergisine katılmıştır. 1978‑81 yılları arasında Winchester School of Art’ın başkanlığını yapmış, 1989’da Turner Prize’a aday gösterilmiş, 1987‑91 yılları arasında Royal Academy’de associate ve tam akademisyen olmuştur. “Antony and Cleopatra” (1982) adlı eserinde kalın boya tabakaları ve yoğun renk alanları öne çıkar.
Helen Frankenthaler (1928–2011) ve günümüz sanatçısı Tomma Abts, makalede adı geçen diğer iki kadın soyut sanatçıdır; her ikisi de kendi dönemlerinde renk ve form üzerine farklı deneysel yaklaşımlar geliştirmiştir.
