Kaliforniya Yasası Test Ediliyor: Norton Simon ve Auschwitz Müzeleri Nazi Çalınmış Eserler İçin Dava Açtı
İki Nazi çalınmış eser davası, 2024 tarihli Kaliforniya yasasını kullanarak Pasadena'daki Norton Simon Müzesi ve Polonya'daki Auschwitz‑Birkenau Devlet Müzesi'ni hedef alıyor; davalar, yabancı devlet savunması ve yeni Hear Yasası çerçevesinde şekillenecek.
14 Eylül'de iki ayrı dava, Kaliforniya'nın 2024 tarihli, artık süresi dolmuş bir yasasını kullanarak, Norton Simon Museum of Art (NSM) ve Auschwitz‑Birkenau State Museum (ABM) aleyhine açıldı; bu yasa, politik baskı nedeniyle kaybolmuş eserler için yeni bir dava hakkı tanıyordu.
ABM'ye karşı açılan federal dava, Auschwitz'ta tutuklu iken Josef Mengele'nin emriyle 1944'te Roma mahkumlarının portrelerini çizen Dina Gottliebova Babbitt'in mirasçıları tarafından getirildi; müze, eserleri kanıt niteliğinde tutmak istediğini ve mülkiyetin ayrı bir konu olmadığını savunuyor.
NSM'ye yöneltilen eyalet davası, Lucas Cranach the Elder'ın 1530 tarihli "Adam ve Havva" diptiğini içeriyor; eser, 1940'ta Nazi Hermann Göring tarafından çalındı, daha sonra Hollanda hükümeti aracılığıyla bir Rus soyluya satıldı ve 1971'de NSM'ye geçti. Goudstikker'in varisi, 2018'de ABD Temsilciler Mahkemesi'nin dış devlet doktrini nedeniyle reddedilen davasını yeniden açıyor.
Her iki dava da, yabancı devletlerin "act of state" savunmasını aşmak için 2026 tarihli Holocaust Expropriated Art Recovery (Hear) Act'ına dayanıyor; müzeler, yasaların geçersizliği ve yabancı devlet bağışıklığı argümanlarıyla yanıt vermeyi planlıyor.
Kaynağa göre, davaların ilerleyişi Ekim ve Kasım aylarında müzelerin yanıtlarıyla şekillenecek; bu süreç, benzer Nazi çalınmış eser davalarının gelecekteki seyrini belirleyebilir.
