Ukrayna Savaşının Hafızasını Şekillendiren Sanatçılar Yeni Kitapta İnceleniyor

Charlotte Higgins, The Guardian’ın baş kültür yazarı, “Ukrayna’nın Sanatçılarının Savaşa Karşı Hafızası” başlıklı yeni kitabını 20 Ağustos’ta Jonathan Cape’den yayımladı. Kitap, Rusya’nın tam ölçekli işgalinin beşinci yılında, ülkenin farklı şehirlerinde – Kyiv, Kharkiv ve Lviv – sanatçılar, yazarlar, şairler ve film yapımcılarıyla yaptığı saha ziyaretlerini ve gözlemlerini bir araya getiriyor. Higgins, Ukrayna’ya ilk gidişini 2022 sonbaharında gerçekleştirdi ve bu yolculuk, kitabın epik ve duygusal bir anlatı oluşturmasına zemin hazırladı.

Kitap, Kharkivli sanatçılar Daniil Revkovskyi ve Andrii Rachynskyi’nin 2024 Venedik Bienali Ukrayna pavyonunda sergilenen “Civilians. Invasion (2023)” adlı bir saatlik kolaj filmine de değiniyor. Ayrıca, Marharyta Polovinko’nun canavar tasvirli karanlık çizimleri, İspanyol ressam Francisco Goya’nın “Savaş Felaketleri” serisi ve Otto Dix’in Birinci Dünya Savaşı temalı eserleriyle paralellik kurularak, savaşın görsel hafızasındaki yerleri tartışılıyor. Polovinko’nun 2025’te şehit düşmesi, kitabın anıtsal bir anma niteliği taşımasına katkı sağlıyor.

Higgins, kültürel yok etmeyi savaşın bir silahı olarak tanımlıyor; Ukrayna kültür bakanlığına göre, çatışma sürecinde 120’ye yakın müze zarar görmüş. Vladimir Putin’in sadece askeri ve siyasi liderleri değil, aynı zamanda kültürel varlıkları da hedef alması, kitabın bu yıkım karşısında bir savunma kalkanı olma amacını pekiştiriyor. Ayrıca, 2023’te bir füze saldırısında hayatını kaybeden yazar ve savaş suçları araştırmacısı Victoria Amelina gibi figürlerin anısı da eser içinde yer alıyor. Kaynağa göre, Higgins’in eserinde kişisel anekdotlar ve dil öğrenme süreci, savaşın hafızasını şekillendiren sanatçılara dair daha insani bir perspektif sunuyor.